Jak dobrać odpowiedni pas transportowy do przewożonego ładunku?

Źle dobrany pas transportowy to ryzyko dla towaru, pojazdu i innych uczestników ruchu drogowego. Dobry wybór nie wymaga jednak specjalistycznej wiedzy. Wystarczy rozumieć kilka parametrów z etykiety i dopasować pas do rodzaju ładunku oraz sposobu mocowania.

Źle dobrany pas transportowy to ryzyko dla towaru, pojazdu i innych uczestników ruchu drogowego. Dobry wybór nie wymaga jednak specjalistycznej wiedzy. Wystarczy rozumieć kilka parametrów z etykiety i dopasować pas do rodzaju ładunku oraz sposobu mocowania.

Poniżej wyjaśniamy, co oznaczają symbole LC i STF, czym różnią się rodzaje pasów transportowych i jak krok po kroku dobrać odpowiednie pasy do konkretnego ładunku.

Spis treści:

Kluczowe wnioski

• Mocowanie a parametry: Przy mocowaniu dociskowym decyduje siła napięcia wstępnego (STF), a przy mocowaniu bezpośrednim dopuszczalna siła mocowania (LC).
• Zgodność z normą: Używaj wyłącznie pasów posiadających czytelną etykietę techniczną zgodną z normą EN 12195-2.
• Szerokość a ciężar: Szerokość taśmy (od 25 mm do 75 mm) dobiera się bezpośrednio do masy towaru, a długość do jego gabarytów i punktów zaczepu.
• Zasady bezpieczeństwa: Pasów transportowych nigdy nie wolno używać do podnoszenia ani przedłużać dźwigni napinacza rurkami.

Jak dobrać pas transportowy? Najważniejsze kryteria w skrócie

Pas transportowy dobiera się na podstawie masy i rodzaju ładunku, sposobu mocowania oraz parametrów z etykiety EN 12195-2. Przy mocowaniu dociskowym decyduje siła napięcia STF, a przy mocowaniu bezpośrednim dopuszczalna siła mocowania LC. Szerokość taśmy rośnie wraz z ciężarem towaru, a długość zależy od jego wymiarów.

W praktyce wybór pasa składa się z pięciu kroków:

• określenia masy i kształtu przewożonego ładunku,

• wyboru sposobu mocowania: dociskowego lub bezpośredniego,

• sprawdzenia parametrów LC i STF na etykiecie,

• dopasowania szerokości taśmy i rodzaju napinacza,

• doboru długości pasa i akcesoriów ochronnych.

Oznaczenia na etykiecie pasa mocującego według EN 12195-2

Zgodnie z europejską normą EN 12195-2 (w Polsce PN-EN 12195-2) każdy pas mocujący musi mieć czytelną etykietę z parametrami technicznymi. To podstawowe źródło informacji o tym, do czego pas się nadaje, dlatego warto ją sprawdzić zarówno przy zakupie, jak i przed każdym użyciem.

LC, czyli dopuszczalna siła mocowania w daN

LC (Lashing Capacity) to maksymalna obciążalność robocza pasa w naciągu prostym. Podaje się ją w dekanewtonach (daN). 1 daN to 10 N, co w przybliżeniu odpowiada sile wywieranej przez masę 1 kg (1 kgf).

Starsze pasy oznaczano w tonach. Przeliczenie wygląda następująco:

LC opisuje siłę, jaką pas może bezpiecznie przenieść, a nie masę towaru, którą da się nim zabezpieczyć. Pas o LC 2500 daN nie oznacza więc, że jeden taki pas wystarczy do ładunku ważącego 2,5 tony. Liczba potrzebnych pasów zależy od sposobu mocowania i warunków transportu.

STF, czyli siła napięcia wstępnego

STF (Standard Tension Force) to siła docisku wstępnego, z jaką pas działa na ładunek po napięciu napinacza. Im wyższa wartość STF, tym mocniej towar jest dociskany do podłoża, a większe tarcie utrudnia jego przesunięcie. Ten parametr ma kluczowe znaczenie przy mocowaniu dociskowym.

SHF i wymiary taśmy

SHF (Standard Hand Force) to nominalna siła ręczna przykładana do dźwigni napinacza, standardowo 50 daN. Na tę wartość projektowany jest mechanizm napinający, dlatego nie wolno go wspomagać przedłużkami.

Specyfikacja pasa określa też wymiary taśmy:

• szerokość: 25, 35, 50 lub 75 mm,

• długość: standardowo 4, 6, 8, 10 lub 12 m.

Rodzaje pasów transportowych: budowa, napinacz i materiał

Pasy dwuczęściowe i jednoczęściowe

Pasy dwuczęściowe składają się z krótkiej części z napinaczem (grzechotką) i hakiem oraz długiej taśmy zakończonej drugim hakiem. Służą do mocowania między dwoma punktami zaczepowymi pojazdu, np. na lawecie, przyczepie lub w skrzyni ładunkowej.

Pasy jednoczęściowe, nazywane opaskami, to ciągła taśma z mechanizmem napinającym lub klamrą. Przeznaczone są do opasywania ładunku i spinania go w wiązki, np. rur czy desek. Wybór między pasami dwuczęściowymi i jednoczęściowymi zależy więc od tego, czy towar ma być przytwierdzony do pojazdu, czy jedynie związany.

Napinacz standardowy, ERGO czy klamra zaciskowa?

Rodzaj mechanizmu napinającego wpływa na to, jak mocno da się docisnąć ładunek:

• napinacz standardowy ma dźwignię napinaną podciąganiem w górę,

• napinacz ERGO (Ergopress) ma wydłużoną dźwignię napinaną ruchem w dół i pozwala uzyskać znacznie wyższą siłę STF, nawet do 550 daN, przy mniejszym wysiłku,

• klamra zaciskowa sprawdza się w lekkich pasach opaskowych, gdy nie jest potrzebna duża siła docisku.

Pasy ERGO warto wybrać zwłaszcza wtedy, gdy ładunek mocuje się dociskowo. Wyższe STF przekłada się bezpośrednio na skuteczność takiego zabezpieczenia.

Poliester czy nylon? Materiał taśmy

Najpopularniejszym materiałem jest poliester (PES). Taśma poliestrowa bardzo słabo wchłania wodę, mało się rozciąga i jest odporna na promieniowanie UV oraz czynniki atmosferyczne.

Polipropylen i nylon stosuje się rzadziej. Nylon wyraźniej się rozciąga i gorzej znosi wilgoć, co przy mocowaniu ładunku jest wadą: pas, który wydłuża się pod obciążeniem, słabiej utrzymuje towar w miejscu.

Jak dobrać szerokość pasa do rodzaju ładunku?

Szerokość taśmy jest bezpośrednio powiązana z dopuszczalną siłą mocowania: szerszy pas przenosi większe obciążenia. Długość pasa dobiera się natomiast do wymiarów towaru. Pas dwuczęściowy musi przejść przez ładunek i sięgnąć punktów mocujących pojazdu, a opaska objąć całą wiązkę.

LC w pętli dotyczy układu, w którym taśma oplata ładunek i wraca do napinacza. Siłę przenoszą wtedy oba odcinki taśmy, dlatego wartość jest dwukrotnie wyższa niż w naciągu prostym.

Pasy 25 mm i 35 mm do lekkich i średnich ładunków

Pasy o szerokości 25 mm przeznaczone są do lekkich ładunków: paczek, rowerów, sprzętu AGD i RTV czy bagażu przewożonego na przyczepce.

Pas 35 mm o LC 1000 daN to wybór do średnich ładunków, takich jak motocykle, małe maszyny i lekkie palety. To także popularne pasy do lawety. Przy cięższym towarze na lawecie szerszy pas 50 mm zapewnia wyraźnie większy zapas siły mocowania.

Pasy 50 mm (LC 2500 daN) i 75 mm do ciężkich ładunków

Pas 50 mm o LC 2500 daN to najbardziej uniwersalny rozmiar w transporcie profesjonalnym i ciężarowym. Sprawdza się przy paletach euro, meblach, rurach, konstrukcjach i maszynach budowlanych.

Pasy 75 mm o LC 5000 daN to najmocniejsze rozwiązanie, przeznaczone do ciężkich i ponadgabarytowych ładunków: kontenerów, maszyn przemysłowych czy wielotonowych elementów stalowych.

Sposób mocowania a dobór pasa: kiedy liczy się STF, a kiedy LC?

Przy mocowaniu dociskowym najważniejszy jest parametr STF, a przy mocowaniu bezpośrednim LC. Ten sam pas może więc dobrze sprawdzić się w jednym układzie i słabo w drugim. Dlatego wybór sposobu mocowania powinien poprzedzać zakup pasów.

Mocowanie dociskowe (opasanie)

W mocowaniu dociskowym pas prowadzi się po wierzchu ładunku. Jego zadaniem jest dociśnięcie towaru do podłoża i zwiększenie tarcia, które zapobiega przesuwaniu się ładunku podczas transportu. Kluczowym parametrem jest tu STF, dlatego w tym układzie przewagę mają pasy z napinaczem ERGO.

Mocowanie bezpośrednie

W mocowaniu bezpośrednim, nazywanym też odciągowym, pas zaczepia się o punkty mocujące ładunku i pojazdu. Taśma przejmuje wtedy siły działające na towar wprost, więc o doborze decyduje LC. Ten sposób stosuje się np. przy maszynach i pojazdach wyposażonych we własne punkty zaczepowe.

Od czego zależy liczba pasów?

Liczbę pasów potrzebnych do zabezpieczenia ładunku wyznacza się na podstawie czterech czynników:

• masy towaru,

• kątów mocowania,

• współczynnika tarcia podłoża,

• sił dynamicznych działających podczas hamowania i skręcania.

Na liczbę pasów można wpłynąć: maty antypoślizgowe pod ładunkiem zwiększają tarcie i pozwalają ją zredukować. Przy ciężkich i nietypowych ładunkach liczbę pasów warto wyznaczyć obliczeniowo, a nie „na oko”.

Bezpieczne zabezpieczenie ładunku pasami

Czego nie wolno robić z pasem transportowym?

Nawet dobrze dobrany pas przestaje być bezpieczny, gdy używa się go niezgodnie z przeznaczeniem. Obowiązują trzy bezwzględne zasady:

• pasów nie wolno używać do podnoszenia – służą wyłącznie do mocowania ładunku,

• nie wolno stosować przedłużek na dźwignię napinacza, ponieważ mechanizm jest projektowany na siłę ręczną SHF = 50 daN,

• nie wolno używać pasów z uszkodzoną lub nieczytelną etykietą EN 12195-2.

Narożniki, rękawy i maty antypoślizgowe

Przy ładunkach o ostrych krawędziach należy bezwzględnie stosować narożniki (kątowniki) ochronne lub rękawy ochronne. Chronią one taśmę przed przetarciem, które może doprowadzić do jej zerwania w trakcie jazdy.

Maty antypoślizgowe zwiększają współczynnik tarcia między ładunkiem a podłożem. Dzięki temu poprawiają stabilność ładunku i pozwalają ograniczyć liczbę wymaganych pasów.

Kiedy wycofać pas z użytku?

Pas należy wycofać z eksploatacji, jeśli występuje którekolwiek z poniższych uszkodzeń:

• widoczne przetarcia, pęknięcia lub rozwarstwienia taśmy albo uszkodzone szwy,

• korozja, odkształcenie lub pęknięcia haka albo mechanizmu napinacza,

• skręcenia, węzły lub zgniecenia struktury taśmy,

• brak czytelnej etykiety z parametrami technicznymi.

Jak wybrać pas transportowy? Lista kontrolna przed zakupem

Przed zakupem warto odpowiedzieć na kilka pytań:

• Ile waży i jaki kształt ma ładunek?

• Czy będzie mocowany dociskowo, czy bezpośrednio?

• Jakie wartości LC i STF podaje etykieta i czy pas jest zgodny z normą EN 12195-2?

• Jaka szerokość taśmy odpowiada masie i rodzajowi towaru?

• Czy długość pasa wystarczy, żeby objąć ładunek i sięgnąć punktów mocujących?

• Czy ładunek ma ostre krawędzie wymagające narożników lub rękawów ochronnych?

Odpowiedzi na te pytania pozwalają wybrać pasy, które zapewnią bezpieczny transport bez przepłacania za zbędny zapas wytrzymałości.

Pasy transportowe w różnych szerokościach oraz akcesoria do zabezpieczania ładunków można znaleźć w ofercie sklepu sklep.tkaniny.info.pl.